Actieonderzoek bij de Buurt Vitaliteitsclub

Sinds september 2026 voert Samergo actieonderzoek uit naar community vorming onder ouderen in Nesselande. De centrale vraag: hoe begeleid je een groep ouderen zodat zij na afloop van een programma zelfstandig als community verdergaat?

Aanleiding is de Buurt Vitaliteitsclub (BVC), een programma voor 60+’ers dat onder begeleiding van Gro-up na de zomervakantie is gestart. In Nesselande zijn nieuwe appartementencomplexen gebouwd waar ouderen wonen. Gro-up zag hierin een kans om vanaf het begin te werken aan onderlinge contacten en een prettige woonomgeving.

Gro-up benaderde Samergo met de vraag welke begeleiding helpt om deelnemers zelfstandig als groep verder te laten gaan. Samen kozen we voor actieonderzoek om dat te onderzoeken. We volgen de pilot en documenteren met bewoners en Gro-up wat werkt en waarom. Daarbij kunnen de opgedane inzichten gebruikt worden voor andere wijken en doelgroepen.

De Buurt Vitaliteitsclub

Ongeveer dertien deelnemers volgen een halfjaar lang verschillende trainingen, waaronder Positieve Gezondheid, Aardig Digivaardig en Zingeving & Verlies. Het programma is gericht op het versterken van hun zelfredzaamheid en het opbouwen van onderlinge contacten.

Om de week sluiten de deelnemers de training af met een gezonde lunch, bereid door een vrijwilliger van Gro-up. Deze informele momenten dragen bij aan het onderlinge contact en helpen deelnemers elkaar beter te leren kennen.

Deelnemers wonen in Nesselande, in de buurt van huis van de wijk De Kristal. Die woonplek is een voorwaarde voor deelname: zo kunnen zij elkaar na afloop van het programma blijven opzoeken, bijvoorbeeld voor een kop thee of een gezamenlijke activiteit. Ook kunnen zij elkaar helpen wanneer dat nodig is.

Belangrijke ingrediënten voor een zelfstandige community

Uit ons deskresearch komen onderlinge relaties naar voren als een belangrijke basis voor duurzame communities. Gezelligheid, sociale contacten, wederkerigheid en vertrouwen helpen bewoners om gezamenlijk activiteiten te ondernemen en verantwoordelijkheid te nemen voor de groep.

Ook talenten, interesses en activiteiten die mensen energie geven, bieden aanknopingspunten voor verbinding. Een vaste ontmoetingsplek in de buurt is daarbij belangrijk. Daarnaast komt het belang naar voren van bewoners die anderen enthousiasmeren, activiteiten op gang brengen en mensen verbinden.

In de startfase helpen professionals om bewoners bij elkaar te brengen en eigen initiatief te stimuleren. Naarmate bewoners meer zelf oppakken, verschuift hun rol naar die van coach en facilitator.

In deze pilot onderzoeken we hoe dit bij deze groep verloopt. Wanneer neemt iemand het voortouw en wat gaat daaraan vooraf? Hoe sluit de begeleiding van Gro-up daarop aan? En hoe helpt het om uit te gaan van talenten, mogelijkheden en interesses?

Hoe passen we actieonderzoek toe binnen dit project?

Met actieonderzoek verbinden we onderzoek aan het ontwikkelen van de aanpak. Wat we gedurende het programma zien en horen, gebruiken we om samen met Gro-up bij te stellen.

Met deskresearch brachten we eerst in kaart wat er al bekend is. Dit gebruiken we als basis om tijdens het programma de trainingen te observeren en deelnemers individueel te spreken.

Maandelijks komen we met Gro-up samen in een reflectiesessie. Daar bespreken we wat we zien en welke aanpassingen kunnen helpen, bijvoorbeeld in de begeleiding of de opzet van de bijeenkomsten. Vervolgens volgen we wat die aanpassingen opleveren.

Zo leren we gedurende het programma. Omdat we één groep volgen, kijken we zorgvuldig welke inzichten verbonden zijn aan deze situatie en welke mogelijk ook voor andere initiatieven bruikbaar zijn.

Eerste indrukken

Tijdens de eerste twee bijeenkomsten zien we enthousiaste deelnemers die elkaar graag willen leren kennen. Inmiddels zijn deelnemers op uitnodiging van Gro-up samen naar een turnwedstrijd geweest. Daarmee ondernemen zij ook buiten de trainingen iets met elkaar.

Bijzondere aandacht gaat de komende tijd uit naar kantelpunten: momenten waarop deelnemers zelf initiatief nemen en meer verantwoordelijkheid voor de groep gaan dragen. We volgen wat deze momenten kenmerkt en welke begeleiding daarbij helpt.

Aan het eind van het programma kijken we in een evaluatiesessie met Gro-up en de deelnemers samen terug op wat we hebben gezien. We kijken uit naar het vervolg!

Wil je weten hoe actieonderzoek kan helpen bij een vraagstuk in jouw wijk of organisatie? Neem contact op met Samergo adviseur Muriël Ruringa via m.rurenga@samergo.nl.